Παλαιωμένη υφή περγαμηνής και ιστορικού χειρογράφου σε ζεστούς τόνους σέπιας και ώχρας

Βιβλία και δημοσιεύματα του Γιώργου Β. Δερτιλή

Η συγγραφική και ερευνητική διαδρομή του Γιώργου Β. Δερτιλή αποτυπώνεται σε ένα πλούσιο σώμα ιστορικών, οικονομικών και κοινωνικών μελετών. Το έργο του επικεντρώνεται στη διαμόρφωση του νεοελληνικού κράτους, την εξέλιξη των θεσμών, τα δημόσια οικονομικά και τις σχέσεις εξουσίας από τον 18ο έως τον 20ό αιώνα.

Κυριότερα βιβλία και ιστορικές μονογραφίες

Τα αυτοτελή βιβλία του ιστορικού καλύπτουν κρίσιμες περιόδους της νεότερης ιστορίας και συνδυάζουν την αυστηρή αρχειακή έρευνα με τη συγκριτική ανάλυση:

1. Κοινωνικός Μετασχηματισμός και Στρατιωτική Επέμβαση, 1880-1909

Αθήνα: Εκδόσεις Εξάντας, 1η έκδοση 1977, 2η έκδοση 1985, 6η έκδοση 1998. Μια θεμελιώδης μελέτη για τις κοινωνικές μεταβολές και τα αίτια του στρατιωτικού κινήματος στο Γουδί.

2. Το «Ζήτημα των Τραπεζών»: οικονομική και πολιτική διαμάχη στην Ελλάδα του ΙΘ΄ αιώνα

Πρόλογος Κ. Θ. Δημαρά. Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 1η έκδοση 1980, 2η έκδοση 1989. Εξέταση των πρώτων μεγάλων τραπεζικών και πολιτικών συγκρούσεων.

3. Ελληνική οικονομία (1830-1910) και βιομηχανική επανάσταση

Αθήνα: Εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα, 1984. Ανάλυση της παραγωγικής δομής και των εμποδίων εκβιομηχάνισης της χώρας.

4. Banquiers, usuriers et paysans; réseaux de crédit et stratégies du capital en Grèce, 1780-1930

Paris: Éditions La Découverte, 1988. Μελέτη των πιστωτικών δικτύων, του τοκογλυφικού δανεισμού και της αγροτικής πίστης.

5. Θέματα νεοελληνικής ιστορίας 18ος - 20ος αιώνας

Αθήνα - Κομοτηνή: Εκδόσεις Σάκκουλα, 1991 (συνεπιμέλεια με τον Κώστα Κωστή). Συλλογικός τόμος μεθοδολογικών και ιστορικών συμβολών.

6. Ατελέσφοροι ή τελεσφόροι; Φόροι και εξουσία στο νεοελληνικό κράτος

Αθήνα: Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 1993 (2 εκδόσεις). Διερεύνηση της φορολογικής πολιτικής και της σχέσης των πολιτών με τη δημόσια διοίκηση.

7. Αεί παίδες απαίδευτοι; Είκοσι τρία σχόλια περί εθνικισμού, πλούτου και παιδείας

Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη, 1996 (2 εκδόσεις). Κριτικά δοκίμια για την παιδεία, τον δημόσιο λόγο και την ιστορική συνείδηση.

8. Ειρωνεία και Σάτιρα. Δύο δοκίμια και επτά δείγματα

Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη, 1998. Στοχασμοί γύρω από τη λειτουργία της σάτιρας και της ειρωνείας στην πολιτική και κοινωνική ζωή.

9. Παιδεία και Ιστορία. Δοκίμια

Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη, 1998. Κείμενα για τις εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις και τη σημασία της ιστορικής αυτογνωσίας.

10. Ευρώπη. Δύο δοκίμια και τρία σχόλια

Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη, 2000. Αναλύσεις για την ευρωπαϊκή ενοποίηση και τη θέση της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό πλαίσιο.

11. Λερναίον Κράτος. Δοκίμιο

Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη, 2000. Συνοπτική κριτική ανατομία της γραφειοκρατίας και των δομικών αδυναμιών του κράτους.

12. Ιστορία του Ελληνικού Κράτους (1830-1920)

Αθήνα: Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, Πρόγραμμα Ερευνών Ιστορικού Αρχείου, 2 τόμοι, 2004. 5η αναθεωρημένη έκδοση, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2009. Ένα μνημειώδες συνθετικό έργο που αναλύει τα αιτιακά πλέγματα της νεοελληνικής ιστορίας.


Θεματικοί άξονες της επιστημονικής έρευνας

Η εργογραφία διαρθρώνεται γύρω από συγκεκριμένους άξονες που διατρέχουν όλη την ακαδημαϊκή πορεία του ιστορικού:

  • Οικονομική ιστορία και δημόσιο χρέος: Η διερεύνηση των δημόσιων δαπανών, του φορολογικού συστήματος, των τραπεζικών ιδρυμάτων και των μηχανισμών εξωτερικού δανεισμού.
  • Κοινωνική συγκρότηση και εξουσία: Η ανάλυση των κοινωνικών τάξεων, των δικτύων πατρωνείας και των συνθηκών που οδήγησαν σε πολιτικές και στρατιωτικές παρεμβάσεις.
  • Κριτικός αναστοχασμός και παιδεία: Η παρέμβαση στον δημόσιο διάλογο μέσω δοκιμίων για το εκπαιδευτικό σύστημα, την εθνική αυτογνωσία και την ιστορική μέθοδο.

Συχνές ερωτήσεις για το συγγραφικό έργο

Ποιο θεωρείται το πιο ολοκληρωμένο συνθετικό έργο του ιστορικού;

Το δίτομο έργο «Ιστορία του Ελληνικού Κράτους (1830-1920)» αποτελεί το κεντρικό συνθετικό έργο, στο οποίο εξετάζονται συνδυαστικά η οικονομία, η πολιτική, η κοινωνία και οι διεθνείς σχέσεις της χώρας.

Σε ποιες γλώσσες έχουν δημοσιευθεί μελέτες του;

Εκτός από την ελληνική γλώσσα, αυτοτελή βιβλία, κεφάλαια συλλογικών τόμων και άρθρα έχουν εκδοθεί στα γαλλικά και στα αγγλικά, καθώς και σε μεταφράσεις σε ευρωπαϊκά επιστημονικά περιοδικά.

Ποια μεθοδολογική προσέγγιση ακολουθείται στις έρευνες;

Η προσέγγιση βασίζεται στη διεπιστημονικότητα, τη χρήση ποσοτικών και αρχειακών δεδομένων, καθώς και στην έννοια των «αιτιακών πλεγμάτων», αποφεύγοντας μονοδιάστατες ερμηνείες των ιστορικών φαινομένων.